Kalendarz Grudziądzki 2026: Spacer przez wieki i tajemnice miasta

Już w najbliższy czwartek, 27 listopada, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury zaprasza na uroczystą promocję 30. tomu „Kalendarza Grudziądzkiego”. To wyjątkowe wydawnictwo, które od trzech dekad dokumentuje historię naszego miasta – zarówno tę odległą, jak i zupełnie współczesną. Co znajdziemy w edycji na rok 2026?

Jubileuszowy, 30. tom „Kalendarza Grudziądzkiego” to kolejna cegiełka do budowania lokalnej tożsamości. Jak podkreślają twórcy, wydawnictwo zabiera czytelników w podróż w czasie, przypominając sylwetki zasłużonych mieszkańców, odkrywając zapomniane fakty i rzucając nowe światło na lokalne tajemnice.

Ludzie, którzy tworzyli historię

Wydanie na 2026 rok w dużej mierze poświęcone jest wybitnym postaciom związanym z Grudziądzem:

• Ryszard Szczepański – rok 2025 był dla niego szczególny. Wybitny trener, twórca sukcesów Bronisława Malinowskiego, w swoje 90. urodziny dołączył do elitarnego grona Honorowych Obywateli Miasta Grudziądza. Artykuł przybliża jego drogę sportową i wychowawczą.
• Zdzisław Dziewoński ps. „Jastrząb” – zmarły w lutym tego roku, w wieku 97 lat, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski. Jego bohaterska przeszłość, walki na Żoliborzu i praca przymusowa w Saksonii, przez lata pozostawały nieznane nawet dla najbliższego otoczenia.
• Pamięć o tych, którzy odeszli – na kartach rocznika wspominamy m.in. Krystynę Panasik („Czarodziejkę z dłutem”), Edwarda Szymańskiego (wieloletniego posła i społecznika) oraz por. Lucjana Borysewicza, jednego z ostatnich żołnierzy frontowych II wojny światowej, który zmarł w wieku 101 lat.

Tajemnice, zbrodnie i społeczne tabu

Redakcja nie ucieka od tematów trudnych i sensacyjnych. W nowym tomie przeczytamy o niewyjaśnionej do dziś zbrodni w Wielkim Wełczu ze stycznia 1939 roku, gdzie zamordowano wiejskiego listonosza. Był to element czarnej serii ataków na pocztowców w przededniu wojny.

Niezwykle intrygująco zapowiada się materiał o Państwowym Internacie dla Kobiet Pracujących przy ul. Nadgórnej 32. W latach 50. placówka ta miała walczyć z prostytucją, jednak raport NIK z tamtego okresu – do którego dotarli autorzy – ujawnia szokujące kulisy jej funkcjonowania i przyczyny porażki tego eksperymentu społecznego.

Grudziądzki szpital i echa wojen

„Kalendarz” inicjuje również cykl poświęcony historii medycyny w naszym mieście. Autorzy wracają do początków szpitala przy ul. Rydygiera, przypominając pierwszą grupę lekarzy-seniorów, którzy budowali etos grudziądzkiej służby zdrowia.

Miłośnicy historii militarnej znajdą tu opisy:

• Dezercji i surowych kar w Cytadeli Grudziądzkiej podczas blokady w 1807 roku.
• Krwawych walk obronnych we wrześniu 1939 roku w Annowie i Tuszewie.
• Zbrodni pomorskiej, której ofiarami padli mieszkańcy powiatu, m.in. ze Słupskiego Młyna.

Jubileusze, gwara i satyra

W wydawnictwie nie zabraknie lżejszych akcentów. Henryk Orzechowski serwuje czytelnikom zestaw nowych fraszek, celnie i z humorem komentujących rzeczywistość. Ponadto przeczytamy o setnej rocznicy grudziądzkiego „Rolnika” (który powstawał w Dębowej Łące) oraz o nowym „Słowniku gwary grudziądzkiej”.

Kontynuowany jest także cykl prezentujący patronów naszych ulic, w tym m.in. Jana Cholewicza i Damazego Klimka.

Zaproszenie na spotkanie promocyjne

W imieniu Ryszarda Bynera, sekretarza rady redakcyjnej, oraz Zarządu Grudziądzkiego Towarzystwa Kultury, serdecznie zapraszamy wszystkich mieszkańców na premierę wydawnictwa. Będzie to okazja do spotkania z autorami i zakupu najnowszego tomu.

Gdzie: Klub Akcent, ul. Wybickiego 38

Kiedy: Czwartek, 27 listopada 2025 r.

Godzina: 17:00

Wstęp wolny!