Jubileusz 735-lecia Grudziądza zbiegł się z pierwszą, gospodarczą wizytą Ministry Funduszy i Polityki Regionalnej, Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz. Choć konferencja prasowa z udziałem prezydenta Macieja Glamowskiego obfitowała w zachwyty nad urokami miasta i wyliczanie milionowych sukcesów dotacyjnych, w powietrzu zawisło kluczowe pytanie o przyszłość.

Czy mocno zadłużone miasto będzie w stanie spłacić pożyczki, po które zamierza sięgnąć w najbliższych latach?

160 milionów z KPO i „Szwajcar” – na tym Grudziądz nie straci

Władze miasta mogą odetchnąć z ulgą w kwestii projektów, które są realizowane w Grudziądzu obecnie. Jak zapewniła minister Pełczyńska-Nałęcz, dotychczasowe inwestycje z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) – opiewające w Grudziądzu na kwotę prawie 160 milionów złotych – to w stu procentach bezzwrotne granty.

Z tej puli miasto finansuje m.in.:

• Wielki pakiet dla Szpitala Specjalistycznego: Środki na cyfryzację, rozwój kardiologii, nowoczesny sprzęt oraz ponad 50 nowych łóżek intensywnej terapii.
• Zielony transport: Zakup 5 zupełnie nowych autobusów elektrycznych.
• Infrastrukturę i edukację: Powstanie Branżowego Centrum Umiejętności oraz ponad milion złotych na cyberbezpieczeństwo sieci wodno-kanalizacyjnej.

Podobnie sytuacja wygląda z prestiżowym Programem Szwajcarskim. Grudziądz znalazł się w gronie 19 najlepszych miast w Polsce, które zdobyły te fundusze. Prezydent Glamowski ogłosił już rozpisanie przetargów na rewitalizację parków oraz budowę Centrum Edukacji Przyrodniczej. Te środki również mają charakter czystej dotacji – miasto nie musi ich zwracać.

Nowe pożyczki na horyzoncie: Mechanizm obronny czy finansowa pętla?

Prawdziwe wyzwanie zaczyna się jednak teraz. Klasyczne, darmowe KPO kończy się w tym roku, a na stole pozostają instrumenty o charakterze zwrotnym (pożyczkowym), z których finansowanie ma potrwać nawet do 2035 roku.

Grudziądz, jako miasto już teraz borykające się z dużym zadłużeniem, planuje głębokie wejście w nowo uruchomiony Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności. Miasto chce z niego sfinansować projekty o tzw. podwójnym zastosowaniu cywilno-wojskowym – m.in. strategiczne drogi, termomodernizację bursy miejskiej (stanowiącej zaplecze awaryjne szpitala) oraz budowę nowoczesnego schronu (miejsca ukrycia) przy ul. Sienkiewicza, który na co dzień będzie pełnił funkcję parkingu.

Czy zaciąganie tych pożyczek nie doprowadzi do katastrofy finansowej? Ministerstwo przygotowało dla miast takich jak Grudziądz specjalny mechanizm osłonowy:

• Zasada 50% umorzenia: Podczas gdy bogate samorządy (jak Warszawa) będą musiały zwrócić 100% pożyczonych kwot, mniej zasobne miasta średnie – w tym Grudziądz – otrzymają możliwość umorzenia pożyczki nawet do połowy jej wartości.

Prezydent Glamowski stawia sprawę jasno: „Dzisiaj nie ma innych, lepszych środków na tego typu zadania”. Z perspektywy ekonomicznej, pożyczka umarzalna w 50% na inwestycje infrastrukturalne to wciąż ogromna okazja, ale miasto i tak musi zabezpieczyć drugą połowę kwoty oraz koszty obsługi tego długu.

Kolejna perspektywa unijna: Megaprojekty za 200 milionów

Prawdziwym testem dla grudziądzkiej płynności finansowej będzie jednak kolejna perspektywa budżetowa UE (warta pół biliona złotych dla całej Polski), do której miasto już teraz intensywnie się szykuje. Priorytetami unijnymi stają się transport kolejowy (łączenie miast średnich z metropoliami), innowacyjność i mieszkalnictwo.

Grudziądz planuje tam projekty o ogromnej skali:

• Budowa Trasy Średnicowej: Inwestycja szacowana na astronomiczną kwotę około 200 milionów złotych, kluczowa dla skomunikowania terenów pod planowany terminal przeładunkowy Kolei Dużych Prędkości.
• Rozbudowa sieci tramwajowej: Kolejny etap modernizacji (po planowanym na tę perspektywę odcinku Focha-Ropackiego).

Werdykt: Czy Grudziądz utonie w długach?

Odpowiedź na pytanie, czy Grudziądz spłaci te pożyczki za kilka lat, zależy od tego, jak twardo ministerstwo dotrzyma obietnic o "szczególnym parasolu inwestycyjnym" dla miast średnich dotkniętych kryzysem demograficznym.

Jeśli obietnice Ministry Pełczyńskiej-Nałęcz o 50-procentowych umorzeniach pożyczek obronnych i termomodernizacyjnych staną się faktem, Grudziądz zyska bezpieczny bufor finansowy. Dodatkowo, wpisanie Grudziądza do rządowej strategii jako miasta o charakterze regionalnym pozwoli mu łatwiej walczyć o centralne środki, omijając dominujący w województwie duopol Bydgoszcza i Torunia.

Ryzyko pozostaje jednak wysokie przy planowaniu Trasy Średnicowej. Przy projektach wartych 200 milionów złotych, nawet niewielki wymagany wkład własny rzędu 15-20% zmusi miasto do ponownego wyjścia na rynek finansowy po kredyty lub obligacje. Grudziądz nie utonie pod ciężarem obecnego KPO i programu szwajcarskiego (bo to czyste dotacje), ale każda kolejna pożyczka na przestrzeni najbliższych lat będzie musiała być oglądana przez grudziądzkich skarbników z dwóch stron.

::addons{"type":"youtube","url":"https://youtu.be/pFkuer3ocAE"}