Szykuje się prawdziwa rewolucja w dostępie do informacji o tym, jak wydawane są publiczne pieniądze. Sejm przyjął przepisy, które zmuszą urzędy – w tym grudziądzki magistrat i podległe mu jednostki – do publikowania w internecie informacji o niemal każdej zawartej umowie. Próg kwotowy został drastycznie obniżony.

Do tej pory wiele drobniejszych wydatków samorządów mogło umykać uwadze opinii publicznej. Rządowy projekt zakładał, że obowiązkowi publikacji w Centralnym Rejestrze Umów (CRU) będą podlegać kontrakty o wartości powyżej 10 tys. zł. Jednak podczas głosowania w Sejmie zaszła kluczowa zmiana, która wpłynie na transparentność finansów również w naszym mieście.

500 złotych – nowy limit jawności

Posłowie zdecydowali się na znacznie odważniejszy krok. Przegłosowano poprawkę partii Razem, która zmniejszyła limit wartości umowy podlegającej ujawnieniu z 10 tysięcy złotych do zaledwie 500 zł.

Za takimi zmianami opowiedziało się 244 posłów, przeciw było 184, a 14 wstrzymało się od głosu. Co to oznacza w praktyce dla Grudziądza? Jeśli przepisy wejdą w życie w tym kształcie, mieszkańcy będą mogli sprawdzić w sieci niemal każdą fakturę za usługi cateringowe, drobne naprawy, zlecenia promocyjne czy zakupy sprzętu biurowego, dokonywane przez nasze lokalne instytucje.

Będzie jeszcze jawniej?

To jednak nie koniec zmian. Przedstawiciele koalicji rządowej (Polska 2050) zapowiedzieli, że na etapie prac w Senacie będą dążyć do całkowitego zniesienia limitów.

„Koalicja rządowa porozumiała się, by na etapie prac w Senacie zaproponować poprawkę, która wprowadzi obowiązek publikacji wszystkich umów, niezależnie od ich wartości” – zapowiedział poseł Polski 2050.

Jeśli ten scenariusz się ziści, każda złotówka wydana przez Ratusz, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie czy grudziądzkie szkoły będzie widoczna w systemie.

Kogo obejmą zmiany?

Nowe prawo dotknie szerokiego kręgu instytucji. W Grudziądzu obowiązek sprawozdawczy spadnie na:

• Urząd Miejski,
• Szpital im. dr. Władysława Biegańskiego,
• Instytucje kultury (muzeum, teatr, biblioteka),
• Szkoły i przedszkola publiczne,
• Służby mundurowe i inne jednostki sektora finansów publicznych.

Celem zmian jest zwiększenie jawności wydawania pieniędzy publicznych i umożliwienie obywatelom łatwiejszej kontroli władzy. Wszystkie dane mają trafiać do Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP).

Kiedy sprawdzimy wydatki?

Początkowo system miał ruszyć z opóźnieniem, dopiero w 2027 roku. Sejm przyjął jednak poprawkę, która przyspiesza ten proces. Nowy termin wejścia przepisów w życie to 1 lipca 2026 roku.

Dla urzędników oznacza to konieczność przygotowania się do masowego wprowadzania danych do systemów teleinformatycznych. Dla mieszkańców – narzędzie, dzięki któremu hasło „patrzymy władzy na ręce” nabierze zupełnie nowego, cyfrowego wymiaru.

Co sądzicie o tak daleko idącej jawności? Czy możliwość sprawdzania umów od 500 zł jest potrzebna? Czekamy na Wasze komentarze.