Nagłe zatrzymanie krążenia, określane skrótem NZK, to stan, w którym serce przestaje efektywnie pompować krew. To z kolei prowadzi do nagłego odcięcia dopływu tlenu do narządów, w tym mózgu. NZK może wystąpić u każdego, niezależnie od wieku i stanu zdrowia, dlatego warto wiedzieć, jak je rozpoznać i jak działać w sytuacji kryzysowej.

Jak rozpoznać nagłe zatrzymanie krążenia?

Do najważniejszych objawów nagłego zatrzymania krążenia zaliczamy:

• utratę przytomności – osoba nie reaguje na bodźce, nie odpowiada na pytania i nie porusza się,
• brak prawidłowego oddechu – poszkodowany może nie oddychać wcale lub mieć oddech agonalny (nieregularny, charczący),
• brak oznak krążenia – nie wyczuwamy tętna na dużych tętnicach (np. szyjnej u dorosłych, ramiennej u niemowląt).

W razie podejrzenia NZK należy natychmiast podjąć działania ratunkowe!

Pierwsza pomoc przy nagłym zatrzymaniu krążenia

Jeśli podejrzewasz NZK, postępuj zgodnie z poniższymi krokami:

1. Sprawdź reakcję poszkodowanego – zapytaj, czy wszystko w porządku.
2. Wezwij pomoc – jeśli poszkodowany nie reaguje, natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe (112) lub poproś kogoś w pobliżu, aby to zrobił.
3. Sprawdź oddech – odchyl głowę poszkodowanego do tyłu i obserwuj ruchy klatki piersiowej przez maksymalnie 10 sekund.
4. Rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO) – w razie stwierdzenia braku prawidłowego oddechu rozpocznij uciski klatki piersiowej.

Zacznij od 30 ucisków na środku klatki piersiowej (do głębokości ok. 5-6 cm u dorosłych), następnie wykonaj 2 oddechy ratownicze, a potem wróć do uciskania. Nie przerywaj do momentu przybycia pogotowia. W razie potrzeby i dostępu możesz użyć AED, czyli automatycznego defibrylatora zewnętrznego.

Przyczyny NZK – 4H i 4T

W ratownictwie medycznym stosuje się model 4H 4T, który pomaga zidentyfikować potencjalne przyczyny nagłego zatrzymania krążenia. Ich znajomość może pomóc w podjęciu skutecznych działań.

Wspomniane przyczyny mogą być związane z zaburzeniami metabolicznymi i niedotlenieniem (4H). W takim wypadku mówimy o niedotlenieniu (hipoksji), nadmiernej utracie krwi (hipowolemii), zaburzeniach elektrolitowych, głównie potasu (hipokaliemii lub hiperkaliemii), a także o nadmiernej ekspozycji na działanie wysokiej lub niskiej temperatury (hipertermii lub hipotermii).

Z kolei 4T to przyczyny głównie z patologiami sercowo-naczyniowymi, takimi jak zaburzenia zatorowo-zakrzepowe, tamponada osierdzia, odma prężna czy zatrucie toksynami.