Budżetowe tąpnięcie w Ratuszu. Znikające inwestycje, 93 miliony nowej pożyczki

Cięcia w inwestycjach drogowych, skokowy wzrost wydatków bieżących i wielomilionowa pożyczka. Październikowa nowelizacja budżetu Grudziądza obnaża napiętą sytuację finansową miasta. Choć tegoroczny deficyt oficjalnie pozostaje bez zmian (99,2 mln zł), jego struktura ulega drastycznej przebudowie. Aby spiąć finanse, Ratusz sięga po 93,7 mln zł pożyczki z BGK i wydłuża horyzont spłaty zadłużenia aż do 2046 roku.

Zgodnie z harmonogramem przedstawionym przez prezydenta Macieja Glamowskiego, debata nad najnowszymi zmianami w Wieloletniej Prognozie Finansowej (WPF) oraz tegorocznym budżecie odbędzie się na sesji Rady Miejskiej w poniedziałek, 28 października.

Budżet łatany na bieżąco. Dziewięć uchwał i 23 zarządzenia

Budżet na 2026 r. radni uchwalili w grudniu ubiegłego roku. Z oficjalnych wykazów wynika, że do 20 października zmieniano go już dziewięcioma uchwałami Rady i 23 zarządzeniami prezydenta. Ostatnie roszady miały miejsce na sesji nadzwyczajnej 7 października. Do WPF wprowadzono wówczas m.in. budowę budowli ochronnej „Ukrycie U-1” (pełniącej na co dzień funkcję podziemnego parkingu) za 34,8 mln zł. Jednocześnie ucięto nakłady na termomodernizację SP nr 21 i ZSO (łącznie niemal 27 mln zł w 2027 r.) oraz budowę hali sportowej w ZST.

Z czego wynika październikowa nowelizacja?

Najnowszy projekt zakłada dla bieżącego roku następujące bilansowanie:

• dochody bieżące: wzrost o 5,59 mln zł,
• dochody majątkowe: spadek o 10 mln zł,
• wydatki bieżące: wzrost o 20,96 mln zł,
• wydatki majątkowe (inwestycyjne): spadek o 25,37 mln zł.

Z urzędowej matematyki wyłania się jasny obraz sytuacji: ucięcie tegorocznych inwestycji o ponad 25,4 mln zł jest bezwzględnie konieczne, aby zrównoważyć nagły skok wydatków operacyjnych i zasypać 10-milionową dziurę w planowanych dochodach. Wynik budżetu (deficyt) na ten rok zamknie się na minusie kwotą 99 249 263,16 zł.

Oświata i pomoc społeczna pożerają miliony

Założone oszczędności inwestycyjne w dużej mierze pokryją bieżące koszty oświaty i pomocy społecznej. Prezydent w uzasadnieniu wskazuje między innymi: – 10,3 mln zł na aktualizację planu dotacji oświatowych. Lwia część tej kwoty powędruje do placówek niepublicznych (m.in. 2,02 mln zł dla przedszkoli, po 1,52 mln zł na uczniów z orzeczeniami w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych); – 4,5 mln zł na fundusz wynagrodzeń w jednostkach oświatowych (z czego blisko 2,5 mln zł dla szkół podstawowych); – 2,23 mln zł na pokrycie kosztów pobytu mieszkańców w domach pomocy społecznej; – 1,07 mln zł na zasiłki celowe, stałe, dodatki mieszkaniowe i usługi opiekuńcze.

10 milionów w dół. Niewyjaśniona rezygnacja ze sprzedaży kanalizacji

Po stronie dochodów majątkowych zapisano ubytek rzędu 10 mln zł. Uzasadnienie Ratusza lakonicznie informuje o „rezygnacji ze sprzedaży nowowybudowanych odcinków kanalizacji deszczowej”. W przedłożonym radnym dokumencie próżno szukać informacji, kto miał być nabywcą infrastruktury ani dlaczego ostatecznie zrezygnowano z transakcji. Wysłaliśmy pytania w tej sprawie, czekamy na odpowiedź.

Ostre cięcia drogowe. Kluczowe inwestycje spadają na 2027 rok

W dziale transportu i łączności miasto zdejmuje w tym roku wydatki na łączną kwotę 24,2 mln zł. Ciężar realizacji inwestycji przeniesiono na 2027 r. Cięcia dotykają strategicznych projektów drogowych:

• przebudowy ulic Piłsudskiego, Gromady Grudziąż i Drzymały (zmniejszenie o 4,58 mln zł),
• rozbudowy ul. Jagiełły (o 4,49 mln zł),
• rozbudowy ulic Mieszka I i Zawiszy Czarnego (o 3,6 mln zł),
• przebudowy ulic Kasprzaka i Marchlewskich (o 3,46 mln zł),
• rozbudowy ul. Fortecznej (o 2,97 mln zł),
• poprawy dostępności terenów przemysłowych Mniszek i Rządz (o 2,29 mln zł),
• budowy drogi rowerowej wzdłuż ul. Dębowej (o 1,33 mln zł).

Przypomnijmy: w przypadku ul. Dębowej to kolejne cięcia finansowania. Po sierpniowej nowelizacji zabrano stamtąd 3,8 mln zł, argumentując to przeciągającymi się procedurami odszkodowawczymi.

Długi na pokolenia. 93,7 mln zł pożyczki i wielkie plany

Fundamentalna zmiana w wieloletnich dokumentach planistycznych to ujęcie w przychodach na lata 2027–2029 nieoprocentowanej pożyczki z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności BGK na łączną kwotę 93 663 876,56 zł. Środki te mają sfinansować:

• przebudowę ul. Dworcowej (od zajezdni MZK do ronda z węzłem) 48 mln zł,
• budowę schronu „Ukrycie U-1” pod nowym parkingiem 21,36 mln zł,
• drogę łączącą ul. Waryńskiego z Dworcową 16,3 mln zł,
• łącznik Portowej z Hallera – 8 mln zł.

Sama przebudowa ul. Dworcowej debiutuje w prognozie jako nowe przedsięwzięcie o całkowitej wartości 59 mln zł. Spłata potężnego zadłużenia zaciągniętego w BGK będzie obciążać budżet Grudziądza w latach 2029–2046.

Z 29 do 6 milionów. Topniejąca nadwyżka operacyjna

Stan miejskiej kasy obnaża dramatycznie topniejąca nadwyżka operacyjna (różnica między dochodami a wydatkami bieżącymi). Jeszcze w projekcie sierpniowym wskaźnik ten zakładał bezpieczne 29,7 mln zł na koniec roku. Październikowy projekt sprowadza nadwyżkę do kwoty zaledwie 6 550 744,29 zł.

Ostrzeżenie z RIO. Wskaźniki zadłużenia balansują na krawędzi

Dług miasta planowany na koniec 2026 r. oficjalnie pozostaje bez zmian (535,9 mln zł). Prognozy na lata kolejne rosną jednak lawinowo – według zrewidowanego planu WPF, w 2027 roku zadłużenie wyniesie już 652 mln zł, a w 2028 r. osiągnie pułap 686 mln zł.

To oznacza balansowanie na granicy prawa finansowego. Margines dopuszczalnego wskaźnika spłaty zadłużenia (określony w art. 243 ustawy o finansach publicznych) kurczy się do niebezpiecznych poziomów. W roku 2030 bufor między planowaną spłatą (5,69 proc.) a wskaźnikiem maksymalnym (5,70 proc.) wyniesie mikroskopijne 0,01 punktu procentowego.

::news{"type":"see-also","item":"103192"}

Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy już 28 września alarmowała: „Realizacja budżetu roku 2026 i kolejnych będzie wymagała bieżącego monitorowania dochodów i wydatków oraz dużej dyscypliny finansowej”. RIO wprost ostrzega, że złamanie wskaźników oznacza konieczność wdrożenia w mieście programu naprawczego. Warto dodać, że zadłużenie w przeliczeniu na każdego mieszkańca Grudziądza stanowi już obciążenie rzędu 6143 zł.

Pół miliarda szpitalnego długu i symboliczna transakcja

Kluczowa dla oceny miejskich finansów pozostaje kondycja Regionalnego Szpitala Specjalistycznego. Z raportów RIO wynika jasno: zobowiązania lecznicy na koniec pierwszego półrocza wyniosły 476 035 185,64 zł (wzrost od początku roku o prawie 37,8 mln zł). Zobowiązania wymagalne (przeterminowane) przekroczyły próg 204 milionów zł. Izba przypomina bezlitosny mechanizm ustawy o działalności leczniczej: ewentualne zobowiązania zlikwidowanego SPZOZ przechodzą w całości na barki samorządu.

Na tym tle interesującym szczegółem budżetowym jest wydzielenie 1112 zł na odkupienie od szpitala 80 udziałów w spółce Grudziądzkie Inwestycje Medyczne sp. z o.o. Zgodnie z uzasadnieniem, symboliczna kwota (ustalona na bazie wiosennej wyceny) pozwoli miastu przejąć 100 proc. kontroli nad spółką. Prawdopodobnie te działania zmierzają do przygotowania GIMu na projekt związany z konsolidacja szpitali w regionie. Ktoś musi przejąć długi szpitala jak miasto nie ma już takich możliwosci.

::news{"type":"see-also","item":"104085"}

Prezydent prosi o pełnomocnictwa na setki milionów

Listę zaproponowanych zmian zamykają zapisy upoważniające prezydenta do zaciągania w imieniu miasta kredytów i pożyczek. Projekty zakładają zgodę na sfinansowanie deficytów łączną kwotą ponad 200,3 mln zł w latach 2026–2028. Dodatkowo włodarz miasta oczekuje od radnych upoważnienia do swobodnego zaciągania długu na pokrycie chwilowych braków w kasie – do limitu 60 milionów złotych.

Łatanie bieżącego funkcjonowania samorządu kosztem wstrzymywania infrastrukturalnych inwestycji stało się w Grudziądzu faktem. Pytanie, czy inżynieria finansowa proponowana przez prezydenta – i przerzucenie spłaty wielkich pożyczek na kolejne pokolenia – uzyska gładką akceptację Rady Miejskiej, znajdzie odpowiedź już 28 października. Będziemy relacjonować przebieg tej sesji.