Piaskowanie metalu - kiedy jest potrzebne i jakie daje efekty?

Piaskowanie metalu stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy z powierzchni trzeba usunąć rdzę, zgorzelinę, stare powłoki malarskie lub inne zanieczyszczenia przed dalszą obróbką. Odpowiednie przygotowanie podłoża ma szczególne znaczenie przed malowaniem i nakładaniem powłok ochronnych, ponieważ wpływa na ich późniejszą przyczepność i trwałość.

Metodę wykorzystuje się zarówno przy renowacji elementów, jak i podczas przygotowania nowych części do dalszych procesów technologicznych. Piaskowane mogą być między innymi konstrukcje stalowe, ogrodzenia, obudowy, części maszyn, felgi oraz elementy wyposażenia warsztatowego.

Nie każdy detal wymaga jednak takiej samej obróbki. Rodzaj materiału, jego grubość, stan powierzchni oraz planowany sposób wykończenia decydują o wyborze ścierniwa i parametrów procesu.

Na czym polega piaskowanie metalu?

Piaskowanie należy do metod obróbki strumieniowo-ściernej. Ścierniwo jest kierowane z dużą prędkością na powierzchnię metalu, dzięki czemu usuwa znajdujące się na niej warstwy i nadaje podłożu określoną chropowatość.

Wbrew potocznej nazwie nie zawsze wykorzystuje się piasek. W zależności od materiału i oczekiwanego efektu stosowane mogą być między innymi:

• elektrokorund,

• granat,

• śrut stalowy,

• kulki szklane,

• inne ścierniwa dobrane do konkretnego zastosowania.

Dobór materiału ściernego ma duże znaczenie. Innych parametrów wymaga masywny element ze stali konstrukcyjnej pokryty korozją, a innych cienka blacha, aluminium czy stal nierdzewna.

Podczas obróbki można usuwać między innymi:

• rdzę,

• zgorzelinę walcowniczą,

• stare farby i lakiery,

• pozostałości wcześniejszych powłok ochronnych,

• naloty korozyjne,

• niektóre zanieczyszczenia technologiczne i naloty powstałe podczas wcześniejszej obróbki.

Po oczyszczeniu element można przygotować do kolejnego etapu, na przykład malowania.

Kiedy warto zastosować piaskowanie?

Piaskowanie jest szczególnie przydatne wtedy, gdy stan powierzchni utrudnia prawidłowe wykonanie kolejnych operacji.

Można je rozważyć, gdy:

• na metalu pojawiła się korozja,

• trzeba usunąć starą powłokę malarską,

• powierzchnia jest pokryta zgorzeliną,

• element ma zostać ponownie pomalowany,

• konieczne jest uzyskanie odpowiedniej chropowatości podłoża,

• przygotowywany jest element do renowacji.

Nie oznacza to, że piaskowanie jest niezbędne przed każdym malowaniem. Sposób przygotowania powierzchni powinien wynikać z jej stanu, rodzaju materiału oraz wymagań przewidzianego systemu powłokowego.

Piaskowanie przed malowaniem

Jednym z częstszych zastosowań obróbki strumieniowo-ściernej jest przygotowanie powierzchni przed malowaniem.

Pozostawienie luźnej rdzy, źle związanej starej powłoki albo zgorzeliny może pogorszyć przyczepność nowej warstwy ochronnej.

Prawidłowo przeprowadzone oczyszczanie pozwala:

• usunąć słabo związane warstwy z powierzchni,

• oczyścić trudno dostępne miejsca,

• uzyskać określony profil powierzchni,

• przygotować podłoże do dalszego zabezpieczenia.

Jeśli kolejnym etapem obróbki jest malowanie proszkowe, sposób przygotowania powierzchni powinien być dobrany do materiału, stanu elementu i technologii stosowanej przez lakiernię.

Samo piaskowanie nie gwarantuje trwałości powłoki. Znaczenie mają również późniejsze przygotowanie powierzchni, rodzaj farby, warunki aplikacji i prawidłowe utwardzenie powłoki.

Co oznaczają stopnie przygotowania powierzchni Sa?

Przy obróbce strumieniowo-ściernej stali stosuje się między innymi stopnie przygotowania powierzchni opisane w normie ISO 8501-1.

Spotkać można oznaczenia:

• Sa 1 - lekkie oczyszczanie strumieniowo-ścierne,

• Sa 2 - dokładne oczyszczanie,

• Sa 2½ - bardzo dokładne oczyszczanie,

• Sa 3 - oczyszczanie do stali o jednolitym metalicznym wyglądzie.

Wymagany stopień przygotowania nie powinien być wybierany przypadkowo. Powinien wynikać między innymi ze specyfikacji przewidzianego systemu malarskiego oraz warunków, w których element będzie później użytkowany.

Sam stopień czystości nie określa jeszcze wszystkich cech przygotowanej powierzchni. Znaczenie mają również jej profil i chropowatość.

Jakie elementy można poddawać piaskowaniu?

Obróbkę stosuje się przy wielu elementach stalowych i metalowych, o ile pozwalają na to materiał, konstrukcja i stan detalu.

Najczęściej są to:

• konstrukcje stalowe,

• ogrodzenia i bramy,

• balustrady,

• felgi,

• ramy i części maszyn,

• obudowy urządzeń,

• elementy wyposażenia przemysłowego,

• części regałów i mebli metalowych,

• wyposażenie warsztatów.

Dobrym przykładem wyrobów narażonych na intensywne użytkowanie są metalowe meble warsztatowe. W ich przypadku przygotowanie powierzchni i prawidłowo wykonana powłoka ochronna mają znaczenie ze względu na częsty kontakt z narzędziami oraz ryzyko uszkodzeń podczas codziennej pracy.

Trzeba jednak oddzielić dwie kwestie. Piaskowanie przygotowuje metal do dalszej obróbki, ale trwałość całego mebla zależy również od konstrukcji, zastosowanego materiału, sposobu łączenia elementów i rodzaju końcowego zabezpieczenia powierzchni.

Piaskowanie, śrutowanie i szkiełkowanie - czym się różnią?

Nazwy tych procesów bywają stosowane zamiennie, chociaż odnoszą się do różnych sposobów obróbki i stosowanych ścierniw.

Piaskowanie

Określenie jest powszechnie używane dla strumieniowego oczyszczania powierzchni. Proces może służyć do usuwania korozji, powłok i innych zanieczyszczeń oraz przygotowania powierzchni przed malowaniem.

Śrutowanie

W procesie wykorzystuje się śrut, często stalowy. Metoda znajduje zastosowanie między innymi przy obróbce elementów stalowych, usuwaniu zgorzeliny i przygotowywaniu powierzchni do kolejnych procesów.

Szkiełkowanie

Szkiełkowanie wykorzystuje najczęściej kulki szklane i jest łagodniejszą metodą wykańczania powierzchni. Stosuje się je między innymi przy aluminium, stali nierdzewnej oraz elementach, dla których istotne jest uzyskanie równomiernego wyglądu powierzchni bez agresywnego jej profilowania.

Wybór odpowiedniej metody zależy więc od materiału oraz tego, czy celem jest intensywne oczyszczanie, przygotowanie pod powłokę czy uzyskanie określonego wyglądu powierzchni.

Piaskowanie a ręczne i mechaniczne usuwanie rdzy

Rdzę oraz stare powłoki można usuwać również za pomocą szczotek drucianych, szlifierek i innych narzędzi mechanicznych.

Takie rozwiązania mogą być wystarczające przy:

• niewielkich powierzchniach,

• miejscowych naprawach,

• prostych elementach,

• niewielkim stopniu korozji.

Obróbka strumieniowo-ścierna jest szczególnie przydatna przy większych powierzchniach oraz elementach o skomplikowanej geometrii, gdzie ręczne oczyszczanie byłoby czasochłonne lub utrudnione.

Strumień ścierniwa może docierać do narożników, zagłębień i innych miejsc trudnych do równomiernego oczyszczenia narzędziem ręcznym.

Dlaczego dobór ścierniwa i parametrów ma znaczenie?

Nie każdy element można obrabiać w ten sam sposób.

Przed rozpoczęciem pracy trzeba uwzględnić:

• rodzaj metalu,

• grubość elementu,

• jego geometrię,

• stopień skorodowania,

• rodzaj usuwanej powłoki,

• wymagany efekt powierzchni,

• sposób późniejszego zabezpieczenia.

Zbyt agresywna obróbka cienkiego elementu może prowadzić do jego odkształcenia. Niewłaściwe ścierniwo może także pozostawić profil powierzchni nieodpowiedni dla planowanej powłoki.

Szczególnej uwagi wymagają aluminium, stal nierdzewna, cienkie blachy i elementy o niewielkich tolerancjach wymiarowych.

W ofercie KART-MAP znajduje się piaskowanie Olsztyn, obejmujące obróbkę powierzchni elementów metalowych. Metoda i parametry powinny być każdorazowo dobrane do rodzaju materiału, jego stanu oraz oczekiwanego efektu.

Czy piaskowanie usuwa tłuszcz i olej?

Nie należy traktować piaskowania jako podstawowej metody odtłuszczania.

Oleje, smary i inne tłuste zanieczyszczenia powinny być usuwane odpowiednią metodą przygotowania powierzchni. Pozostawienie takich substancji przed obróbką strumieniowo-ścierną może prowadzić do ich rozprowadzania po powierzchni lub zanieczyszczenia ścierniwa.

Dlatego pełne przygotowanie elementu do malowania może obejmować kilka różnych operacji, zależnie od stanu powierzchni i stosowanej technologii.

Co dzieje się z metalem po piaskowaniu?

Oczyszczona stal pozbawiona warstw ochronnych jest podatna na ponowne pojawienie się korozji.

Z tego powodu odstęp pomiędzy obróbką strumieniowo-ścierną a wykonaniem kolejnego zabezpieczenia powinien być możliwie krótki i dostosowany do warunków technologicznych.

Po oczyszczeniu element może zostać poddany między innymi:

• dalszemu przygotowaniu powierzchni,

• gruntowaniu,

• malowaniu ciekłemu,

• malowaniu proszkowemu,

• innemu procesowi zabezpieczającemu przewidzianemu dla danego elementu.

Znaczenie mają również temperatura, wilgotność oraz warunki przechowywania powierzchni przed nałożeniem powłoki.

Od czego zależy końcowy efekt piaskowania?

Efekt obróbki zależy od kilku czynników.

Najważniejsze są:

• rodzaj i granulacja ścierniwa,

• parametry pracy urządzenia,

• odległość i sposób prowadzenia strumienia,

• rodzaj obrabianego metalu,

• stan początkowy powierzchni,

• wymagany stopień oczyszczenia,

• oczekiwany profil powierzchni.

Samo określenie „piaskowanie” nie mówi jeszcze, w jaki sposób powierzchnia zostanie oczyszczona. Parametry obróbki trzeba dobrać do konkretnego elementu oraz planowanego sposobu jego dalszego zabezpieczenia.

Kiedy piaskowanie metalu jest dobrym wyborem?

Piaskowanie warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy trzeba skutecznie usunąć rdzę, zgorzelinę lub stare powłoki i przygotować powierzchnię do dalszej obróbki.

Szczególnie istotne jest prawidłowe dobranie:

• rodzaju ścierniwa,

• parametrów obróbki,

• wymaganego stopnia oczyszczenia,

• profilu powierzchni,

• sposobu późniejszego zabezpieczenia.

Piaskowanie jest więc jednym z etapów przygotowania elementu, a nie gotowym zabezpieczeniem antykorozyjnym. Ostateczna trwałość powierzchni zależy również od procesów wykonanych po oczyszczeniu.

KART-MAP (kart-map.pl) realizuje piaskowanie, szkiełkowanie i śrutowanie elementów metalowych oraz usługi związane z dalszym przygotowaniem i wykańczaniem powierzchni. Firma prowadzi również malarnię proszkową i produkuje meble metalowe, dzięki czemu obróbka powierzchni jest wykorzystywana zarówno usługowo, jak i w procesach produkcyjnych.