108 lat temu Polska odzyskała wolność. Trwają patriotyczne obchody w Grudziądzu

Przybycie Józefa Piłsudskiego do Warszawy 10 listopada 1918 roku okazało się punktem zwrotnym w historii Polski. Następnego dnia przejął on pełnię władzy nad wojskiem, co stało się symbolem odzyskania niepodległości – choć oficjalne państwowe święto ustanowiono dopiero w 1937 roku. Dziś, 11 listopada, mieszkańcy Grudziądza wspólnie oddają hołd tamtym wydarzeniom.

Droga do wolności i powrót Piłsudskiego

Józef Piłsudski wrócił do Warszawy po kilkunastomiesięcznym internowaniu w Magdeburgu. Dzień przed jego przyjazdem w Berlinie wybuchła rewolucja – zrewoltowani żołnierze wypowiedzieli posłuszeństwo cesarzowi Wilhelmowi II, a popierający ich socjaliści ogłosili powstanie republiki. W Warszawie jednak oddziały niemieckie wciąż zachowywały dyscyplinę.

Piłsudski błyskawicznie zorientował się w sytuacji. Przez chwilę rozważał nawet wyjazd do Lublina, gdzie Ignacy Daszyński zdążył powołać Tymczasowy Rząd Republiki Ludowej. Ostatecznie pozostał na miejscu – okazało się, że tylko on cieszy się powszechnym autorytetem zarówno wśród cywilów, jak i wojskowych. 11 listopada 1918 roku Rada Regencyjna – ustanowiony przez Niemcy i Austro-Węgry polski quasi-rząd – przekazała mu pełnię władzy wojskowej, odrzucając rolę marionetki w obcych rękach.

Na przekór legendzie, przyjazd przyszłego Marszałka do Warszawy z początku wcale nie wywołał powszechnego entuzjazmu. Kolportowane wiele lat później zdjęcia, na których widać witające go tłumy, zrobiono w 1916 roku. W przeddzień odzyskania niepodległości na dworcu zjawiło się zaledwie kilku jego współpracowników oraz reprezentujący Radę Regencyjną książę Zdzisław Lubomirski.

Dzień pierwszy: rozbrajanie okupanta

W pierwszym dniu niepodległości Piłsudski nie kontrolował jeszcze w pełni Warszawy, ale z każdą godziną sytuacja zmieniała się na jego korzyść. Żołnierze niemieccy, na wieść o detronizacji cesarza i zawarciu zawieszenia broni na froncie zachodnim, byli zainteresowani głównie powrotem do domów. Byli masowo rozbrajani przez członków Polskiej Organizacji Wojskowej.

Atmosferę tamtych dni opisała w swoich „Dziennikach” Maria Dąbrowska: „W nocy strzelanina. Rano od wczesnej godziny rozbrajanie oficerów niemieckich na wszystkich rogach ulic. Ale rozbraja nie tylko milicja, lecz i tłum (...). Przez cały dzień odbieranie od Niemców majątku wojskowego i przejmowanie władz cywilnych”.

Od momentu przejęcia kontroli nad wojskiem Piłsudski mógł dyktować warunki wszystkim ugrupowaniom politycznym. Aby nie wikłać się w długie negocjacje, misję sformowania rządu powierzył Jędrzejowi Moraczewskiemu. Listopad 1918 roku był jednak dopiero początkiem budowy niepodległej Polski i zaciętej walki o jej granice.

Formalnie Narodowe Święto Niepodległości na pamiątkę 11 listopada ustanowiono na mocy ustawy sejmowej dopiero w 1937 roku. Obchodzono je jednak wcześniej – po przewrocie majowym Józef Piłsudski dał w tym dniu wolne urzędnikom, a kilka lat później szkołom. Nawet bez oficjalnego statusu rocznice obchodzono niezwykle uroczyście: fabrykanci skracali dniówki robocze, a na ulicach odbywały się msze święte i defilady.

Tak Grudziądz świętuje 108. rocznicę niepodległości

Dziś mieszkańcy Grudziądza wspólnie biorą udział w obchodach Narodowego Święta Niepodległości. Miejskie uroczystości rozpoczęły się wczesnym rankiem – o godzinie 8:30 wystartował Bieg Niepodległości na trasie Rynek – Cytadela – Rynek. Następnie delegacje złożyły kwiaty pod Pomnikiem Marszałka Józefa Piłsudskiego na Placu Niepodległości, a o godzinie 10:00 w Bazylice Kolegiackiej odprawiona została uroczysta Msza Święta z udziałem wojskowej asysty honorowej oraz Chóru Męskiego ECHO.

Centralnym punktem obchodów była patriotyczna uroczystość na Rynku w asyście ceremoniału wojskowego, którą poprzedził występ uczniów Zespołu Szkół Ekonomicznych. W samo południe spod Ratusza wyruszył z kolei tematyczny spacer z przewodnikiem „Zanim biało-czerwona zawisła nad Grudziądzem”.

Na mieszkańców czeka dziś jeszcze kilka propozycji. W Muzeum Handlu Wiślanego wciąż trwają patriotyczne warsztaty malowania bawełnianych toreb „Noś dumnie”, a do godziny 16:00 na terenie Fortu Wielka Księża Góra potrwa okolicznościowy festyn rodzinny. Świąteczny dzień w mieście zwieńczy wieczorny koncert „Polska – moja miłość. W świecie piosenek Mieczysława Fogga”, który rozpocznie się o godzinie 17:00 w Centrum Kultury Teatr (ul. Teatralna 1).