Rewolucja w ciepłownictwie zaczyna się w Grudziądzu. OPEC uruchomił unikatowy kocioł na słomę

Grudziądz stał się dziś pionierem polskiej energetyki cieplnej. W czwartek, 22 stycznia 2026 roku, spółka OPEC Grudziądz oficjalnie oddała do użytku pierwszy w Polsce kocioł parowy zasilany luźną słomą. Inwestycja warta ponad 100 milionów złotych nie tylko znacząco ograniczy zużycie węgla, ale także uniezależni miasto od importowanych paliw, wspierając lokalne rolnictwo.

Uroczystość otwarcia nowej instalacji w Elektrociepłowni Łąkowa zgromadziła władze miasta, zarząd spółki oraz przedstawicieli wykonawców. Nowa jednostka o mocy 12,5 MW to przełom technologiczny na skalę krajową – dotychczas w Polsce nie stosowano na taką skalę technologii spalania słomy w formie nieprzetworzonej (luźnej), bez konieczności jej wcześniejszego brykietowania czy peletyzowania.

Polska technologia i duńskie inspiracje

Marek Dec, prezes OPEC Grudziądz, podczas konferencji prasowej podkreślał, że choć Grudziądz przeciera szlaki w Polsce, technologia ta jest sprawdzona w Europie.

– Tego typu obiekty nie są rzadkością. Trzeba wspomnieć, że takie miasto jak Kopenhaga zasilane jest podobnym źródłem, aczkolwiek pięć razy większym. W związku z tym to nie jest tak, że tego typu instalacja, wydawałoby się – na słomę – jest dedykowana gdzieś dla miast powiatowych. W Danii duże miasta w większości zasilane są również z tego typu obiektów – wyjaśniał Marek Dec.

Co istotne, inwestycja w dużej mierze opiera się na polskim potencjale wykonawczym. Umowę w formule „zaprojektuj i wybuduj” zrealizowało konsorcjum firm SBB ENERGY SA oraz DP CLEAN TECH POLAND SA.

– Jest teraz takie modne słowo local content i tutaj trzeba powiedzieć, że 90% nakładów inwestycyjnych (CAPEX) z tej inwestycji zostało zrealizowane w Polsce. Nieliczne elementy są duńskie. Pokazaliśmy, że tego typu obiekty możemy w Polsce sami wybudować, co jest na tle energetyki i ciepłownictwa ogromną rzadkością, bo większość technologii kupujemy niestety na zewnątrz – zaznaczył prezes Dec.

Bezpieczeństwo energetyczne oparte na lokalnych zasobach

Kluczowym aspektem nowej instalacji jest paliwo. OPEC Grudziądz rezygnuje z importu na rzecz współpracy z rolnikami z regionu. Spółka zgromadziła już 60 tysięcy ton biomasy, co zabezpiecza potrzeby na najbliższy rok.

– 100% paliwa kupujemy w kraju, żeby nie powiedzieć – w okolicznych gminach. Jest to rzadko spotykane, bo chociażby węgiel krajowy kupujemy z innego województwa, a importowany oczywiście z innych krajów. Gaz ziemny w większości też nie jest krajowy. To daje ogromną przewagę pod względem bezpieczeństwa. Można sobie wyobrazić, że nawet w sytuacji dużego zagrożenia ten obiekt będzie pracował, bo to paliwo po prostu będzie dostępne w każdej sytuacji – argumentował Marek Dec.

Prezes OPEC podkreślił również, że instalacja jest elastyczna i może spalać różnego rodzaju biomasę rolniczą (agro), taką jak słoma rzepakowa, kukurydziana, miskant czy siano, ale spółka nie zamierza spalać drewna.

Ekologia i ekonomia

Uruchomienie kotła to milowy krok w dekarbonizacji miejskiego systemu ciepłowniczego. Udział słomy w produkcji ciepła i energii elektrycznej w Grudziądzu wzrośnie z 23% do 42%.

Korzyści w liczbach prezentują się następująco:

• Ograniczenie zużycia węgla o 19 tys. ton/rok.
• Redukcja emisji CO2 o 43 tys. ton/rok.
• Oszczędności rzędu 15–16 mln zł rocznie na zakupie uprawnień do emisji CO2.

– Jeśli chodzi o inne emisje, skuteczność odpylania wynosi ponad 99%, więc pyłu ten obiekt właściwie nie emituje. Jest też instalacja do redukcji tlenków azotu (NOx), spełniamy najsurowsze normy europejskie. Siarki ten obiekt w ogóle nie emituje. Jest to jedno z najczystszych źródeł, jakie w ogóle są dostępne – zapewniał prezes OPEC.

Inwestycja, której całkowity koszt wyniósł ponad 100 mln zł, została sfinansowana w połowie z dotacji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a w drugiej połowie z preferencyjnej pożyczki.

Wyzwania podczas rozruchu

Oddanie inwestycji do użytku nastąpiło z pewnym opóźnieniem względem pierwotnych planów (koniec 2024 r.), co wynikało z problemów technicznych napotkanych podczas fazy rozruchu.

– Inwestycja została zakończona terminowo w zakresie prac budowlanych, ale w czasie rozruchu napotkaliśmy na dwa problemy. Pierwszy dotyczył układu rozdrabniania paliwa, który pracował dobrze do wartości nominalnych, ale powyżej miał problem. Trzeba było go przeprojektować i zmontować na nowo. Drugą kwestią był źle zaprojektowany system odpylania, który okazał się za mały i wymagał rozbudowy. Dziś obiekt pracuje już bez zarzutu – tłumaczył szczerze Marek Dec.

Grudziądz miastem strategicznych inwestycji

Obecny na uroczystości Prezydent Grudziądza, Maciej Glamowski, nie krył dumy z faktu, że to właśnie w Grudziądzu realizowane są tak innowacyjne projekty. Zwrócił uwagę na szerszy kontekst transformacji energetycznej miasta, wspominając również o budowie elektrowni gazowo-parowej.

– Bardzo się cieszę, że tego typu innowacyjne projekty realizujemy w Grudziądzu. To pierwsza taka instalacja w Polsce, bardzo skomplikowana technologicznie. Patrzę na to z szerszej perspektywy. W Grudziądzu powstaje też najnowocześniejsza elektrownia parowo-gazowa o wartości ponad dwóch miliardów złotych. Grudziądz staje się miastem, gdzie duże, strategiczne projekty energetyczne z punktu widzenia państwa polskiego są skutecznie realizowane – mówił Maciej Glamowski.

Prezydent podkreślił również społeczno-gospodarczy wymiar inwestycji OPEC, która buduje silne relacje miasta z otoczeniem wiejskim.

– Ten projekt to nie jest tylko część technologiczna. To jest kontraktowanie słomy w promieniu 50-60 kilometrów, to współpraca z rolnikami, to całe zaplecze niezbędne do pozyskiwania paliwa. Możemy być w tym zakresie ośrodkiem referencyjnym. Pan prezes powiedział skromnie, że docierają do nas "czempioni" energetyczni z Polski i uczą się od nas. Możemy być z tego dumni – podsumował prezydent.

To nie koniec zmian

OPEC Grudziądz nie zwalnia tempa. W planach jest budowa dużej farmy solarnej (produkującej ciepło, nie prąd) wraz z magazynem ciepła oraz budowa drugiego, bliźniaczego kotła na biomasę. Docelowo farma solarna ma osiągnąć moc 42 MW, co uczyni ją największą tego typu inwestycją w Polsce.